Тыл — омук күндү баайа

Төрөөбүт тыл барахсан киһи ис кыаҕын арыйарыгар, олоххо тирэхтээх буоларыгар улахан көмөлөөх күүс буолар. Оҕо бэйэтин төрөөбүт тылынан лоп-бааччы көҥүллүк саҥарара бэйэтин инники олоҕор туһалаах буолар. Сахалыы толкуйдуур оҕо санаатын сааһылаан саҥарар, ситимнээн суруйар, толкуйа дириҥ, санаата киэҥ буолар.

Билиҥҥи оскуола программатыгар прозаны өйтөн ааҕыытааҕар  хоһоону өйтөн ааҕыы элбэх, хоһоон күрэҕэ элбэх. Тыл культуратыгар лексиканы, сомоҕо, кэлим  тыллары байытыыга прозаны ааҕыы улахан суолталаах, тоҕо диэтэххэ проза саҥарар саҥаҕа чугас. Ааҕыы уруогар оҕо тиэкис ис хоһоонун автор тылынан сыыс тыла суох сиһилии кэпсиирин , сирэй саҥаны, уус-уран ньыма арааһын сөпкө тутуһарын ситиһиэхтээхпит.

Былырыын Кыыллаах орто оскуолатыгар үгэскэ кубулуйан эрэр “Саха саҥата” тэрээһин чэрчитинэн проза жанрыгар оройуоннааҕы күрэх ыыппыппыт.

Быйыл өрөспүүбүлүкэҕэ уон төрдүс төгүлүн Олоҥхо ыһыаҕа тапталлаах Өлүөхүмэбитигэр буолаары турар. Бу сүдү тэрээһиҥҥэ  далааһыннаах бэлэмнэнии үлэтэ ыытылла турарын бары билэбит. Ол курдук Кыыллаах орто оскуолатыгар бу дьыл, олунньу ый 13 күнүгэр “Олоҥхо дойдутун оҕотобун”  диэн бырайыакка кыттыһан, алын сүһүөх оҕолоругар олоҥхоттон быһа тардыы кэпсээн холонон көрүү күрэҕин ыыттыбыт.

Күрэх аһыллыытыгар 4 кылаас үөрэнээччилэрэ Сильвестрова Саяна, Корнилов Тамерлан, Олоҥхо, ЮНЕСКО быһаарыытынан, аан дойду шедевр ахсааныгар киирбитин, олоҥхо — айымньы саамай үрдүк чыпчаала буоларын эттилэр, ,оттон 1 кылаас оҕолоро Орто дойду хайдах үөскээбитин кэпсээтилэр ону Корнилова Лилиана, Уфимцева Людмила хомустаан киэргэттилэр.

Онтон дьэ, киһи иһиттэр истиэх курдук бииртэн биир оҕо тахсан олоҥхолоон, аллараа дойду абааһытын кытары  орто дойду бухатыыра киирсиилэрин, Сандаара Куо барахсаны быыһыырын, маннык кэрэ дойдуга олорорбут туһунан олоҥхо алыптаах, баай тылларынан уустаан-ураннаан кэпсээбиттэрэ, биһиги  үксэ нуучча тыллаах оройуоммутугар сахалыы саҥа сүтүө суох диэн эрэл санааны, дуоһуйууну, киэн туттууну үөскэттэ.

Дьүүллүүр сүбэ маннык быраабыланан кыттааччылары сыаналаата:

  • Олоҥхону истээччи сөпкө өйдүүрүгэр тириэрдии.
  • Артыыстааһын, уобараска киирии.
  • Олоҥхо тыла хомоҕойун, умсулҕанын араастык интонациялаан толоруу.

Күрэх түмүгүнэн кыттааччыларбытыгар  маннык анал ааттар иҥэрилиннилэр:

«Кылаан чыпчаал” — Узоров Айсен 1 кылаас, Кыыллаах орто оскуолата.

“Ыллам ырыалаах”- Уфимцева Людмила 4 кылаас, Кыыллаах орто оскуолата.

“Дорҕоонноох толорооччу”- Нутчин Игнат 3 кылаас, Малдьа5ар оскуолата.

“Уһун тыыннаах толорооччу”- Чемпорова Юля 3 кылаас Кыыллаах орто оскуолата

“Умсулҕаннаах этээччи”-  Анисимова Виолетта 1 кылаас, Кыыллаах орто оскуолата.

“Түөлбэ үгэһин тутуһааччы”- Кугасова Саша 3 кылаас, Кыыллаах орто оскуолата.

“Хомоҕой тыллаах этээччи”- Докторова Инга 3 кылаас, I-Нөөрүктээйи.

“Сэһэн сүнньүн тутааччы”- Огушаев Айтал 3 кылаас,  I-Нөөрүктээйи.

“Кэскиллээх этээччи”-  Корнилов Слава 2 кылаас, Кыыллаах орто оскуолата.

“Дьаныардаах этээччи”- Максимов Валентин 3 кылаас, Кыыллаах орто оскуолата.

“Көрөөччү биһирэбилэ”- Желлаев Артем 4 кылаас,Кыыллаах орто оскуолата.

 Оҕоҕо кыра сааһыттан ийэ тыл кэрэтин иҥэрдэххэ, саха омук быһыытынан эстибэт, сиик курдук симэлийбэт, дьону-сэргэни кытары бодоруһар кыахтанар. Оччоҕо саха омук өлөн-охтон биэрбэт дьылҕаланар.

 Түмүктээн эттэххэ, олоҥхо эйгэтин өйдүүр буолбут оҕо хаһан даҕаны, бэйэтин төрөөбүт сирин дойдутун, норуотун түһэн биэриэ суоҕа, онон олоҥхо иитэр суолтата улахан. Саха омук киэн туттар биир айымньытын чыпчаалын сайыннара, үйэтитэ туруоҕуҥ!

 Корнилова Т.Л., Кыыллаах орто оскуолатын алын сүһүөх учуутала