Сыккыстар айымньылаах сүүрээннэрэ

Кыыллаах орто оскуолатыгар оҕолорго «Сыккыс» диэн сахалыы айар түмсүү үлэлээбитэ ыраатта. Бу түмсүүнү саха тылын учуутала, Азия оҕолорун стипендиата, биллиилээх поэт Николай Нутчин-Дьуур төрүттээн бэрт ситиһиилээхтик үлэлэппитэ. Билигин бу үлэни иилээн-саҕалаан Августина Корнилова уонна Айталина Банчина сөргүтэн салайаллар.

Бу түмсүүгэ оҕолор өйтөн суруйуу ньымаларын уонна сүрүн хайысхаларын билэннэр, бэйэлэрин санааларын сааһылыырга, айар куттара сайдарыгар төһүү көмөнү, күүһү ылаллар. Айар аартыктаах киһи хаһан даҕаны санаата баттаммат, дууһата, сүрэҕэ чэрдийбэт. Онон бу ньыма иитии өттүгэр эмиэ биир сүрүн оруолу оонньуура саарбаҕа суох. Бүгүн, күндү ааҕааччыларбытыгар түмсүү оҕолорун айымньыларын билиһиннэрэбит.

Төрөөбүт дойдум

Кыыллааҕы тоҕо Кыыллаах диэн ааттаабыттарын туһунан маннык үһүйэээни эһэбиттэн истибитим. Былыыр былыр бу биһиги арыыбыт тыа, тайҕа эбитэ үһү. Кыыл-сүөл, көтөр арааһа дэлэйэ эбитэ үһү.

Мин төрөөбүт кыраайым кэрэ айылҕалаах. Кырылас кумах кытыллаах, өлгөм быйаҥ үүнүүлээх ходуһалаах, буолалардаах. Сибэккинэн симэммит Кыыллаах Арыым барахсан. Дьоно-сэргэтэ оҕуруот аһын олордон, оттоон-мастаан, сүөһү-сылгы ииттэн олороллор.

Кыыллаах наһаа киэҥ, баай историялаах, кырдьаҕас нэһилиэк. Араас идэлээх үлэһит дьон үүнэн- сайдан тахсыбыттара. Бастакы байыаннай летчик, бастакы киинэ артыыһа, бастакы эндокринолог быраас, бастакы худуоһунньук, экономист, агроном, салайааччылар уонна да элбэх биллэр — көстөр дьоннордоох.

Быйыл сайын буолар олоҥхо ыһыаҕын мин долгуйа күүтэбин.

Малгаров Садот, 5 кылаас.

Олоххо дьулуурдаах буолуохха

Хас биирдии киһи ордук улаатан, атын сирдэринэн тэлэһийдэҕинэ, төрөөбүт сирин ордук үчүгэйдик күндүтүк саныыр.

Маҥнай кыра сылдьан дьиэҕэр, тэлгэһэҕэр олорон, үлэҕэ үөрэнэҕин. Дьонуҥ үлэлииллэрин көрөн улаатаҕын. Сайын окко сылдьан итиини, кумаары тулуйан үлэҕэ хатарыллан тулуурдаах буолаҕын. Кыһын дьиэ ис-тас үлэтигэр үөрэнэҕин. Тугу барытын сатыыр, ыарахаттары тулуйар буолаҕын.

Киһи өйө-санаата ыраас, сырдыкка-кэрэҕэ талаһыахтаах. Киһи сиргэ төрөөн, кэннигэр ыччатын хаалларыахтаах, дойдутугар туһалаах киһи гына иитиэхтээх, олоххо дьулуурдаах гына иитиэхтээх.

Холобур, олоҕу сатаан өйдөөбөт, сыаналаабат, күннээҕиннэн олорор дьон кыра эрдэхтэриттэн үлэлии үөрэммэтэхтэр. Ол иһин биирдэ кэлбит олохторун туһата суох олороллор, элбэҕи билбэттэр, олох үчүгэйин мүччү туталлар. Олорор дьиэ сылааһын, төрөтөр оҕо минньигэһин билбэттэр.

Ааттарын ааттатар ыччата суох киһи, силистиин мутуктуун симэлийэр. Кырдьар сааһыгар эрэйи-муҥу көрөр.

Биирдэ кэлбит олоҕу киһи кэминэн дьоһуннаахтык олорорго кыһаллыахтаах. Ол иһин оҕо кыратыттан дьулуурдаах, үөрэхтээх, ыарахаттартан толлубат буолуохтаах. Төрөөбүт дойдутугар туһалаах, саҥаттан-саҥаны, үчүгэйи айан-тутан иһиэхтээх. Киһи киһитэ буоларга дьулуһуохтаах.

Алексеев Семен, 10 кылаас.

А.И. Софронов-Алампа «Куоратчыт» кэпсээнин туһунан мин санааларым

Бу кэпсээни алын кылааска аахпыт айымньыларбыттан ордук өйбөр хаалбыт.

Бу ыал аҕалара Кэлтэгэй Ылдьаа, ойоҕо Даарыйа тулаайах хаалан, олохпун булуум эрэ диэн Ыстапааҥҥа кэргэн тахсыбыт. Таптаабат, ол эрээри тулуйан олорор.

Аҕалара хаарты дьаллыгар ылларан ынаҕын этин барытын хаартыга сүүйтэрэр.

Бэйэлэрэ да дьадаҥытык олороллор, дьиэлэрэ-уоттара, астара- үөллэрэ мөлтөх. Ыал аҕата дьонун эбии эрэйгэ тэбэр. Ыал устун барарга тиийэллэр. Маннык олох үтүөҕэ тиэрдибэт.

Билигин да итинник куһаҕан дьаллыктаах ыал аҕалара бааллар.

Арыгы, азаартаах оонньууларга иирэр дьон дьылҕалара ити Ыстапаантан туох да уратылара суох.

Үчүгэй ийэ, аҕа буоларга оҕо эрдэхтэн үөрэниэххэ наада. Киһи олоҕо бэйэтиттэн тутулуктаах

Узоров Алеша,11 кылаас.

Ньургуһуннар

Саас Өлүөнэм биэрэгэр

Тоҥ буортан толлубакка,

Кэлбит сааһы айхаллаан,

Ньургуһуннар тылыннылар.

Хас сарсыарда түмсэннэр,

Күнү көрсө уруйдуу

Дьиэрэҥкэй тэбэллэр,

Хоробуоттаан дайаллар.

Петров Алеша, 4 кылаас.

Мин дойдум

Чэлгийэр күөх алаастаах,

Ыраас тыынар салгыннаах

Сайын күндэлэс күннээх,

Күһүнүн сир аһынан күндүлүүр,

Кыһын маҥан хаарынан бүрүллэр

Саас ньургуһун сибэккинэн

Киэркэйэр мин дойдум.

Оҕо саас

Күлэр- үөрэн,

Сүүрэн- көтөн,

Оонньоон- көрүлээн,

Ааспыт оҕо сааспын

Олуһун да ахтабын

Бу санаан көрдөххө,

Кэрэ кэмнэр ааспыттар

Сарсыарда оронтон ойон тураат,

Ийэм сымнаҕас алаадьытын

Эбэм минньигэс күөрчэҕин

Сиирбин аҕыннахпыан…

Лера Арылахова, 11 кылаас.

Төрөөбүт дойдум

Төрөөбүт дойдум айылҕата кэрэтиэн,

Салгына сымнаҕаһыан,

Сүрэҕим тэбэрин тухары саныам,

Куруук санаабар илдьэ сылдьыам

Дойдум кэрэ көстүүлэрин

Айылҕам ыраас салгынын

Чердонов Илья, 11 кылаас.