Олоҥхонон оҕону уран тылга уһуйуу

Омук төһөнөн сайдыылаах да, соччонон өбүгэтин ытыктыыр, былыргы культураны харыстыыр, төрөөбүт тылынан саҥарар. Сахалыы саҥа, төрөөбүт тылбыт сүрүн баайа олоҥхоҕо баар. Биллиилээх педагогтар Я.А.Каменскай,  К.Д.Ушинскай оҕону кыра эрдэҕиттэн төрөөбүт тылынан саҥардыы, үөрэтии улахан туһалааҕын ыйбыттара. Семен Петрович Данилов эппитэ: “Саҥа тылланар оҕо, ханнык да омугуттан тутулуга суох, төрөөбүт тылын истэ-билэ үөрэннэҕинэ өйдүүр өйө, майгыта-суобаһа, сайдыыта ордук үчүгэй буоларын наука дакаастаабыта өр буолла. Төрөөбүт тыл-оҕо ийэтин үүтүн тэҥэ тыынар салгын, иһэр уу, аһыыр ас. Быһатын эттэххэ, киһи буоларга күүс-уох биэрэр өлбөт мэҥэ уута. Киһи-аймах улуу дьоно бука бары төрөөбүт тылларынан үйэлээҕи, кэрэни айбыттара”.

Оҕону олоҥхону истэ-сэргии, ааҕа толорторо үөрэттэххэ тылын саппааһа байар. Толлон турбакка баҕа санаатын этэр, дойдутунан, дьонунан-сэргэтинэн киэн туттар. Атын омук ортотугар саханы саха дэтэргэ олук уурар.

Алын кылаастарга  1 кылаастан саҕалаан программаҕа олоҥхо темата киллэриллибит. С.С.Семенова автордаах “Төрөөбүт тыл” диэн 1 кылаас үөрэнэр кинигэтигэр “Тыл баайа”, оттон “Литература ааҕыыта” учебникка “Мин дойдум — Олоҥхо дойдута” диэн анаммыт разделлаах. Манна оҕо тылын саппааһын байытар, санаабытын ситимнээн кэпсииргэ, тэтимнээхтик ааҕарга үөрэтэр соруктаах.

2 кылааска “Мин дойдум — Олоҥхо дойдута” разделга үс дойду туһунан кэпсэнэр. 3,4 кылаастарга “ Олоҥхо – төрөөбүт тыл кэрэтэ, өбүгэ үгэһэ” диэн хайысханан оҕолору уһуйабыт.

Билиҥҥи “Литература ааҕыыта” учебникка, үчүгэй өрүтэ диэн, электроннай сыһыарыылаах уонна кылаас таһынан ааҕарга  «Ыалынан ааҕыы”, “Бэйэ ааҕыыта” кинигэлэрдээх.

Өлүөхүмэ оройуонун А.Л.Бахсыров аатынан Кыыллаах орто оскуолатын көҕүлээһининэн бу сыл олунньу 27 күнүгэр «Олоҥхо дойдутун оҕотобун” диэн олоҥхону ааҕыы дистанционнай тэрээһинэ буолла. Манна 5 оскуолаттан (Абаҕа, I-Нөөрүктээйи, II-Нөөрүктээйи,Улахан Муҥку, Кыыллаах) 20 оҕо кыттыыны ыллылар.

Дьүүллүүр сүбэ быһаарыытынан маннык түмүк таҕыста:

  1. Корнилов Владик 2 кылаас, сал. Корнилова Т.Л., Кыыллаах — 1 миэстэ.
  2. Семенов Эрчим 3 кылаас, сал. Кугасова Н.Н., Кыыллаах —1 миэстэ.
  3. Макарова Маша- 1 кылаас, сал. Яковлева Л.Л., Кыыллаах — 2 миэстэ.
  4. Ксенофонтова Маша 4 кылаас, сал. Лазарева У.Н. Абаҕа — 2 миэстэ.
  5. Лесарев Валера 4 кылаас, сал. Торговкина Е.М., Кыыллаах — 2 миэстэ.
  6. Жирохова Сахаяна 2 кылаас, сал. Габышева А.А.,Улахан Мунку — 3 миэстэ.
  7. Максимов Валентин 4 кылаас, сал. Торговкина Е.М. Кыыллаах — 3 миэстэ.

Олоҥхо эйгэтин өйдүүр буолбут оҕо хаһан даһаны, бэйэтин төрөөбүт сирин –дойдутун, норуотун түһэн биэриэ суоҕа, онон олоҥхо иитэр суолтата улахан.

Саха омук киэн туттар биир айымньытын чыпчаалын сайыннара, үйэтитэ туруоҕуҥ!!!

  Корнилова Т.Л.

А.Л. Бахсыров аатынан Кыыллаах орто оскуолатын алын сүһүөх учуутала