Ийэ тыл уонна сахалыы сурук-бичик декадата

 

Кыыллаах орто оскуолатын иһинэн бу дьыл олунньу 6 күнүттэн 13 күнүгэр диэри сахабыт тылын уонна суругун-бичигин күнүн көрсө декада буолан ааста. Бу күннэрбитин үөрэнээччилэр өйдөрүгэр-санааларыгар хатанан хааларын курдук араас интэриэһинэй тэрээһиннэри былааҥҥа киллэрэн, тиһэҕэр тириэртибит диэн үөрүүбүтүн үллэстэргэ сананныбыт.

Үлэбит сыала оҕону кыра сааһыттан ийэ тыл эйгэтигэр киллэрэн, уран тылга умсугутарга, бэйэ санаатын сатаан этэргэ, тыл баайын толору туһанарга туһаайыллыбыта. Төрөөбүт тылы аҥардас кинигэнэн эрэ үөрэтиинэн муҥурдаммакка, үөрэнээччилэр билиилэрин тургутар өй оонньууларынан, тыл этии күрэхтэринэн, айымньыларынан сценка туруоруунан ситиһэ сатаатыбыт.

Бу декаданы ыытыыга гуманитарнай цикл учууталлара бары түмсэн  үлэлээтибит.

Декада, уруккуттан тиһэҕин быспакка, Августина Саввична Корнилова салайан аҕалбыт «Дуораан» оскуола араадьыйатын биэриитинэн арылынна. Онно орто сүһүөх оҕолоро саха тылын төрүттэммитин туһунан биллэрии бэлэмнээн сырдаттылар.  Ону таһынан оскуолабытыгар үһүс сылын саха дьыктаанын суруйарга үгэс курдук киллэрбиппит.  Бу сырыыга оскуола үлэһиттэрин уонна үрдүкү кылаас үөрэнээччилэрэ көхтөөхтүк кыттан сөхтөрдүлэр.

Олунньу 7 күнүгэр кылаас таһынан оскуолабыт библиотекатын үлэһитэ Макарова Анисия Павловна уонна нэһилиэк бибилиотекатын үлэһитэ Корнилова Октябрина Ивановналыын орто сүһүөх оҕолоругар аналлаах олус сэргэх  «В.П. Миронов олоҕо уонна айар үлэтэ» диэн тиэмэлээх кэпсэтии уруок ыыттылар. Дойдубут бэйиэттэриттэн саха литературатын аатын-суолун хаалларбыт киһи туһунан элбэҕи биллилэр, иһиттилэр уонна билиилэрин хаҥатыннылар.

Былаанынан олунньу 8 күнүгэр, эдэр үлэһиппит, омук тылын учуутала Андреева А.Ф. «Ворошиловский стрелок» диэн саҥа сонун өй күрэҕин  5-10 кылаас оҕолорун хабан сэргэхтик оонньуу тэрийэн ыытта. Манна саха тылыгар уонна литературатыгар сыһыаннаах ыйытыктар бэриллэн хоруйга турдулар. Биэс хамаандаттан бэйэлэрин чаҕылхай билиилэрин көрдөрөн кыайыылаах тахсыбыт хамаанда оҕолоро:   Егомин М. 10 кыл.,  Максимов Н. 9 кыл., Акимова С. 8 кыл., Баишева Т. 6 кыл.

Ону таһынан олунньу 11 күнүгэр аһаҕас уруоктары көрөн астынныбыт. Ол курдук бэлиэтиэхпитин баҕарабыт нуучча уонна саха литературатын холбоон 6 кылаас оҕолоругар Фокина В.В. уонна Кузьмина А.Е.  «Дьөһөгөй – айылҕа оҕото»  диэн бэрт умсугутуулаах, туһалаах интегрированнай уруок ыыттылар.

Олунньу 12 күнүгэр «Аман өс» тыл күрэҕэр 5-11 кылаас оҕолорун хабан икки бөлөххө арааран күрэхтэһиннэрдибит. Барыта 20 оҕо кыттыыны ылла. Оҕолор араас сүрүн проблемаларга бэйэлэрин санааларын этиннилэр. Бары да көхтөөхтөрүн, тыллара баайын, куоластара чобуотун бэлиэтээн астынныбыт. Хайа баҕар күрэххэ кыайыылаах баар буолар. Ол курдук «Киһини тардар ис куттаах» номинация кыайыылааҕа  Акимова Саша, 8  кылаас (салайааччы Кузьмина А.Е.), «Чоргуйар чобуо саҥалаах» — Корнилова Айталы-Куо, 11 кылаас (салайааччы Корнилова С.Н.), «Итэҕэтиилээх куолуһут» — Егомин Марат, 10 кылаас (салайааччы Кузьмина А.Е.). Үрдүкү сүһүөххэ сүрүн кыайыылаахтарынан буоллулар: 1 миэстэ – Данилов Родион, 10 кылаас (сал. Кузьмина А.Е.), 2-с  миэстэ – Данилова Настя, 10 кылаас (сал. Кузьмина В.В.), 3-с миэстэ – Акимова Надя, 9 кылаас (сал. Банчина А.А.). Орто сүһүөххэ 1 миэстэҕэ тигистэ Федоров Семен, 5 кылаас (сал. Максимова П.Е.), 2-с миэстэ – Корнилова Софья, 6 кылаас  (сал Макарова А.П.), 3-с миэстэ – Желлаева Алиса, 6 кылаас (Банчина А.А.).

Олунньу 13 күнүгэр саха литературатын суруйаачыларын айымньыларыттан быһа тардан, күүтүүлээх инсценировкаларын туруоран, көрдөрөн дьону сэргэхситтилэр. Дьүүллүүр сүбэнэн республикаҕа биллэр суруйааччы Ородьумаан – Родион Лазаревич Данилов, култуура туйгуна Татьяна Николаевна Узорова, саха тылын учуутала Августина Саввична Корнилова сөптөөх сыанабылы туруордулар. Уһулуччу кыайыылааҕынан 10 кылаас (сал. Кузьмина В.В.) «Күкүр уус» Д.К. Сивцев – Суорун Омоллоон драматынан туруоруута буолла.   2-c миэстэ – 7 кылаас (сал Узорова Нь. А.) «Бэйэтэ эмтиэкэ» Д.К. Сивцев — Суорун Омоллоон айымньытыттан,  3-с миэстэ – 5 кылаас (сал. Кугасова Ю.Б.) «Дьүһүн кубулуйумтуо» А.И. Софронов-Алампа кэпсээнинэн буоллулар.

Ону таҺынан 10 кылаас үөрэнээччитэ Корнилов Вадим чаҕылхай оруолу көрдөрөн «Уол оруолун бастыҥ толорооччу» ааты сүктэ, «Кыыс оруолун бастыҥ толорооччу» ааты Пшенникова Уруйдаана ылла, «Бастыҥ декорация» номинация кыайыылааҕа 6 кылаас  (сал. Слепцова Д.Д.) буолла, «Көрөөччү биһирэбилин» ылыан ылла 10 кылаас (сал.Кузьмина В.В.)

Ити курдук сыралаах да буоллар, олус туһалаах, көхтөөх  декада ааста. Инникитин даҕаны тиһигин быспакка ыыта турар баҕалаахпыт. Маннык тэрээһиннэр оҕо ийэ тыл сүмэтин сатаан дьүөрэлээн туттарыгар, санаатын сааһылаан этэригэр, дьон иннигэр толлубакка тахсарыгар күүс-көмө буолаллар.

Кыыллаах орто оскуолатын саха тылын уонна литературатын учууталлара Банчина А.А., Кузьмина А.Е.